Jaap Walhout

Het nieuws over het misbruik van mobiele telefoons door leerlingenwas niet te ontkomen gisteren. Bijna alle landelijke en regionale media berichten erover. Het geval? Volgens een onderzoek van de Nationale Academie voor Media en Maatschappij (NAMM) is het beleid met betrekking tot mobiele telefoon op scholen een chaos. Misbruik en pesterijen door leerlingen alom.

Even een stapje terug. Hoe nieuw is dit nieuws? Oud, de schimmel staat er nog net niet op. Dat er filmpjes van leraren op Youtube worden geplaatst is al jaren bekend. Dat er gepest wordt via MSN, Hyves, etc is ook niet van gisteren. Waarom dan zoveel ophef? Tijd om even naar de basisregels van het beoordelen van informatie te kijken. Twee van de vragen die je moet stellen bij het beoordelen van informatie zijn: “Wie is de zender?” & “Heeft de zender een belang bij de boodschap?”. Nu komt de aap uit de mouw, de NAMM heeft absoluut belang bij dit nieuws. In hun adviezen benadrukt het NAMM tot twee keer toe de inzet van nationale mediacoaches. En door wie worden die coaches opgeleid? Juist, de NAMM (link 1; link2; link 3).

Maar er gaan nog meer belletjes rinkelen:

• Waarom is alleen een samenvatting van het onderzoek te downloaden en niet het gehele onderzoek? Ik ben best wel benieuwd naar de gebruikte enquêtes en de vragen die zijn gesteld tijdens de groepssessies. En wat meer inzicht in de onderzoeksopzet en de analyse kan ook geen kwaad.
• De aanbevelingen hebben een redelijk ‘open deur’ gehalte. “Zorg voor eenduidige afspraken en handhaving.” Duhuh. “Evalueer het beleid en pas het aan.” Echt? “Geef het goede voorbeeld.” Nee, je meent het. Genoeg sarcasme. Gewoon allemaal elementen van een gezond schoolbeleid. Daar hebben we geen NAMM voor nodig.
• Waarom zijn de leraren niet betrokken in het onderzoek? En waarom wordt de aanwezige expertise onder docenten niet aangesproken? Er is altijd wel een docent op een school die veel weet over nieuwe media. Een schot voor open doel.

Al met al een in mijn ogen opzichtige manier van de aandacht trekken voor je eigen toko door paniek te zaaien. Hoeveel media hebben het eigenbelang van de NAMM doorgehad? Niet veel ben ik bang.

Vorige week maakte de Universiteit Utrecht bekend dat alle nieuwe eerstejaars studenten onderwijskunde een iPad cadeau zullen krijgen. De argumentatie hierachter is dat dit het onderwijs aan de studenten zal verdiepen. Waar de universiteit deze stelling op baseert wordt niet duidelijk uit het artikel.

Wat me wel duidelijk is dat het hier om een ordinaire publiciteitsstunt gaat. Ondanks heftige ontkenning van de kant van de universiteit, is dit vrij simpel af te leiden uit het artikel. Het is namelijk zo dat pas nadat de studenten de iPad hebben gekregen, men in een werkgroep serieus gaat nadenken over hoe dit apparaat in het onderwijs ingezet kan worden. Hé? Lees ik dat goed? Het staat er echt. Als je zo’n investering doet dan denk je toch van tevoren na over hoe je een dergelijk apparaat wil gebruiken?

Helaas is dit geen incident. Zo heeft ook het Hondsrug College besloten om iPads voor de leerlingen aan te schaffen. Voor de vorm doen ze daar nog een pilot, maar de beslissing om voor alle leerlingen een iPad aan te schaffen lijkt al genomen. Is het afwachten van de conclusies van de pilot misschien een idee?

Twee klassieke gevallen van ‘technology push’. Eerst de ICT en dan komt de rest vanzelf. Helaas heeft het verleden geleerd dat het niet zo makkelijk is. Als je het mij vraagt is er in beide gevallen sprake van verkwisting van gemeenschapsgeld, meelopen met de iPad-hype en een leuk speeltje voor een bestuurder waar deze mee kan scoren.

Een advies voor beide instellingen:

• Denk allereerst eens na over welke onderwijskundige doelen je wilt bereiken. Verdiep je je bijvoorbeeld eens in het TPACK-model (zie afbeelding).
• Bedenk waar je de iPad voor zou kunnen gebruiken. En kijk daarbij niet alleen naar de voordelen!
• Kijk ook eens naar de paar studies die zijn gedaan over het gebruik van de iPad in het onderwijs, zoals bijvoorbeeld bij de University of Notre Dame.
• Zet op basis van de verkregen info een pilot met behulp van een goede onderzoeker zodat je na afloop van de pilot ook een valide conclusie kunt trekken.

Oh ja, nog een laatste punt: Als de iPad voor meer verdieping zorgt, mag ik daar uit concluderen dat de studie onderwijskunde in Utrecht redelijk oppervlakkig is?

Update: Bij het Hondsrug College blijkt er toch een goed onderbouwde beslissing te zijn genomen. Zie hiervoor de reacties van Kees Versteeg (rector van het Hondsrug College) hieronder.