Jaap Walhout

Vorige week maakte de Universiteit Utrecht bekend dat alle nieuwe eerstejaars studenten onderwijskunde een iPad cadeau zullen krijgen. De argumentatie hierachter is dat dit het onderwijs aan de studenten zal verdiepen. Waar de universiteit deze stelling op baseert wordt niet duidelijk uit het artikel.

Wat me wel duidelijk is dat het hier om een ordinaire publiciteitsstunt gaat. Ondanks heftige ontkenning van de kant van de universiteit, is dit vrij simpel af te leiden uit het artikel. Het is namelijk zo dat pas nadat de studenten de iPad hebben gekregen, men in een werkgroep serieus gaat nadenken over hoe dit apparaat in het onderwijs ingezet kan worden. Hé? Lees ik dat goed? Het staat er echt. Als je zo’n investering doet dan denk je toch van tevoren na over hoe je een dergelijk apparaat wil gebruiken?

Helaas is dit geen incident. Zo heeft ook het Hondsrug College besloten om iPads voor de leerlingen aan te schaffen. Voor de vorm doen ze daar nog een pilot, maar de beslissing om voor alle leerlingen een iPad aan te schaffen lijkt al genomen. Is het afwachten van de conclusies van de pilot misschien een idee?

Twee klassieke gevallen van ‘technology push’. Eerst de ICT en dan komt de rest vanzelf. Helaas heeft het verleden geleerd dat het niet zo makkelijk is. Als je het mij vraagt is er in beide gevallen sprake van verkwisting van gemeenschapsgeld, meelopen met de iPad-hype en een leuk speeltje voor een bestuurder waar deze mee kan scoren.

Een advies voor beide instellingen:

• Denk allereerst eens na over welke onderwijskundige doelen je wilt bereiken. Verdiep je je bijvoorbeeld eens in het TPACK-model (zie afbeelding).
• Bedenk waar je de iPad voor zou kunnen gebruiken. En kijk daarbij niet alleen naar de voordelen!
• Kijk ook eens naar de paar studies die zijn gedaan over het gebruik van de iPad in het onderwijs, zoals bijvoorbeeld bij de University of Notre Dame.
• Zet op basis van de verkregen info een pilot met behulp van een goede onderzoeker zodat je na afloop van de pilot ook een valide conclusie kunt trekken.

Oh ja, nog een laatste punt: Als de iPad voor meer verdieping zorgt, mag ik daar uit concluderen dat de studie onderwijskunde in Utrecht redelijk oppervlakkig is?

Update: Bij het Hondsrug College blijkt er toch een goed onderbouwde beslissing te zijn genomen. Zie hiervoor de reacties van Kees Versteeg (rector van het Hondsrug College) hieronder.

Eerder vandaag heb ik aangegeven waarom ik denk dat de nieuwe onderwijsplannen uit Den Haag volledig de plank misslaan. Als reactie op de plannen vroeg Clara Legêne zich af hoe het nu eigenlijk staat met de maatschappelijke stage. Het beeld van wispelturigheid dringt zich op. Haar bijdrage aan het debat lezend, moest ik denken aan een interview van een aantal jaren gelden met de nieuwe rector van de Universiteit Maastricht, Prof. Dr. G.P.M.F. Mols, in het alumni-blad.

In dit interview vergeleek hij het ministerie van onderwijs met tuinarchitecten. Tuinarchitecten ontwerpen tuinen. Zodra de tuin af is moet wordt deze verzorgd door de tuinmannen om er voor te zorgen dat de tuin tot volle wasdom komt. Een tuin die tot in de lengte der jaren met liefde wordt verzorgd door een vakbekwame tuinman is niet in het belang van de tuinarchitect. Hij wil nog mooiere tuinen ontwerpen. Echter, tuinen die de tijd krijgen om tot volle wasdom te komen kunnen niet opnieuw ontworpen worden.

Wat leert deze vergelijking ons? De belangrijkste les is wat mij betreft dat je soms geduld moet hebben om het gewenste effect te bereiken. Er zijn de afgelopen jaren al verschillende maatregelen genomen om het reken- en taalniveau van de leerlingen naar een hoger niveau te tillen. Het duurt even voordat dergelijke maatregelen effect hebben. Zeker waar het maatregelen betreft die de kwaliteit van de lerarenopleidingen meten verbeteren.

Dit lijkt op een tuinarchitect die een tuin heeft ontworpen en na het aanleggen vindt dat de tuin niet mooi genoeg is en als oplossing voorstelt om de tuin (gedeeltelijk) opnieuw te ontwerpen en aan te leggen. Een goede tuinman zal de tuinarchitect wijzen op het feit dat de meest planten eerst moeten groeien voordat ze hun schoonheid laten zien en het aanpassen van het ontwerp niet altijd de meest verstandige keuze is.

Rest mij de volgende vraag: Zijn er in Den Haag te veel tuinarchitecten en te weinig tuinmannen?