Ka het ook anders? JA! Door op een andere manier naar onderzoek te kijken. In de klassieke blik op onderzoek is onderzoek vooral bedoeld om iets te weten te komen. Men kan echter ook naar onderzoek kijken als interventie om een verandering of beweging op gang te brengen. Met die gedachte hebben we gisteren een onderzoekscollquium gehouden bij het Ruud de Moor Centrum. Het thema van deze middag was “Onderzoek als interventie”.

Suzanne Verdonschot en Mara Spruyt hebben daarin aan de hand van een gevarieerd programma hun ervaringen op het gebied van praktijkonderzoek gedeeld. In hun visie kan praktijkonderzoek bijdragen aan drie soorten ‘beweging’:

• Van rennen naar stilstaan. Docenten en scholen zijn altijd heel druk met van alles en nog wat. Het grote gevaar hierbij is dat men vergeet te leren van fouten, maar zeker ook van successen. Het kan af en toe heel zinvol zijn om even een pas op de plaats te maken en te reflecteren op wat er is gebeurd. Daardoor kunnen in de toekomst fouten makkelijker worden vermeden en successen verder worden uitgebouwd.
• Van klein naar groot. Bij deze beweging gaat het vooral om het ontdekken van goede voorbeelden, hiervan te leren en deze toe te passen op andere plaatsten in een (school)organisatie. Het lastige hierbij is dat wat op de plek wel werkt niet persé op een andere plek hoeft te werken. Om beter te begrijpen waarom iets werkt en voor het toepassen op een andere plek kan praktijkonderzoek worden ingezet.
• Van steeds hetzelfde naar iets anders. Soms is het goed om van de gebaande paden af te wijken en te kijken of er andere manieren van werken zijn die effectiever zijn. Dit kan zijn omdat men al goed is in wat men doet, maar wel steeds hetzelfde doet. Maar ook als de prestaties niet goed zijn, kan het verkennen van andere aanpakken wenselijk zijn.

Al met al was het een hele inspirerende middag die mij in ieder geval een aantal ideeën heeft opgeleverd voor onderzoek in de praktijk waar docenten direct iets aan hebben.

Bronnen:

• Praktijkonderzoek. Motor voor verandering in organisaties.
• Onderzoek moet tot actie leiden.

• Een driepuntsschaal is wel erg mager. Dit laat weinig ruimte voor nuance.
• De bewoording van de schaal is niet geweldig. Hoe kan iets nu “een beetje waar” zijn? Een kind liegt of liegt niet en niet een beetje. Volgens mij liegt trouwens elk kind wel eens.
• Mijns inziens zit er wel enige suggestiviteit in de stellingen. De stellingen zijn in ieder geval niet altijd even neutraal geformuleerd. Op basis van deze vragenlijst zouden wel eens heel veel kinderen een risicofactor kunnen zijn.
• Een van nature bezorgde ouder zal deze lijst heel anders invullen dan minder bezorgde ouders. Het gevolg is dat je onterecht als risicogezin te boek staat.

En op basis van zo’n lijst gaat de schoolarts tegenwoordig te werk. En dat zonder met de ouders te hebben gesproken. Het komt op mij in ieder geval behoorlijk houtje-touwtje over.

Wat als ik deze vragen eens voor mezelf in zou vullen? Op sommige kan ik geen antwoord geven omdat ik ze niet kan beoordelen. Maar wat ik wel weet is dat ik makkelijk was afgeleid, wel eens een koekje pikte, wel eens een leugentje om eigen bestwil deed, zenuwachtig was in nieuwe situaties en ook nogal verlegen was. En om nu te zeggen dat ik zo slecht terecht ben gekomen….

Het is voor mij ook een bewijs dat de overheid steeds meer controle wil over ons leven en daardoor een grotere inbreuk doet op de privacy van burgers. Een ander bericht in dat kader gaat over de student Aaron Boudewijn die wil voorkomen dat zijn vingerafdrukken worden opgeslagen in een grote overheidsdatabase. Ik kan me zijn actie goed voorstellen. Zeker omdat de Nederlands overheid in dit dossier weer roomser dan de paus wil zijn.