Even een stapje terug. Hoe nieuw is dit nieuws? Oud, de schimmel staat er nog net niet op. Dat er filmpjes van leraren op Youtube worden geplaatst is al jaren bekend. Dat er gepest wordt via MSN, Hyves, etc is ook niet van gisteren. Waarom dan zoveel ophef? Tijd om even naar de basisregels van het beoordelen van informatie te kijken. Twee van de vragen die je moet stellen bij het beoordelen van informatie zijn: “Wie is de zender?” & “Heeft de zender een belang bij de boodschap?”. Nu komt de aap uit de mouw, de NAMM heeft absoluut belang bij dit nieuws. In hun adviezen benadrukt het NAMM tot twee keer toe de inzet van nationale mediacoaches. En door wie worden die coaches opgeleid? Juist, de NAMM (link 1; link2; link 3).

Maar er gaan nog meer belletjes rinkelen:

• Waarom is alleen een samenvatting van het onderzoek te downloaden en niet het gehele onderzoek? Ik ben best wel benieuwd naar de gebruikte enquêtes en de vragen die zijn gesteld tijdens de groepssessies. En wat meer inzicht in de onderzoeksopzet en de analyse kan ook geen kwaad.
• De aanbevelingen hebben een redelijk ‘open deur’ gehalte. “Zorg voor eenduidige afspraken en handhaving.” Duhuh. “Evalueer het beleid en pas het aan.” Echt? “Geef het goede voorbeeld.” Nee, je meent het. Genoeg sarcasme. Gewoon allemaal elementen van een gezond schoolbeleid. Daar hebben we geen NAMM voor nodig.
• Waarom zijn de leraren niet betrokken in het onderzoek? En waarom wordt de aanwezige expertise onder docenten niet aangesproken? Er is altijd wel een docent op een school die veel weet over nieuwe media. Een schot voor open doel.

Al met al een in mijn ogen opzichtige manier van de aandacht trekken voor je eigen toko door paniek te zaaien. Hoeveel media hebben het eigenbelang van de NAMM doorgehad? Niet veel ben ik bang.

In de linkerkolom waar de verschillende hotels staan opgesomd, bevond zich onder de advertentie een tweetal invulvakken. Eén voor de gewenste aankomstdatum en één voor de gewenste vertrekdatum. Het lijkt erop dat Google weer e.e.a. heeft veranderd. Zeker omdat nu ook de prijzen erbij staan vermeld. Ook dat is me niet eerder opgevallen, maar wel heel handig!

Met Booleaanse operatoren kunnen zoektermen worden gecombineerd tot logische vergelijkingen die waar of niet waar zijn. De AND-operator zorgt ervoor dat beide zoektermen worden meegenomen in de zoekactie. In de visualisatie hiernaast heb ik het voorbeeld voor de zoektermen ‘onderzoek’ en ‘methoden’ uitgewerkt. Het zwarte gedeelte van de figuur symboliseert de zoekresultaten waar beide zoektermen in voorkomen.

Het +-symbool voor een zoekterm (zonder spatie!) gebruiken zorgt ervoor dat er gezocht wordt naar exact deze term en niet naar een variatie op die term. Een ‘+’ voor beide zoektermen zou in principe hetzelfde resultaat op moeten leveren. Dus: ‘+’ = ‘AND’. Tijd om de proef op de som te nemen. Met de zoektermen ‘onderzoek’ en ‘methoden’ heb ik drie verschillende zoekacties uitgevoerd met Google:

1. onderzoek methoden
2. onderzoek AND methoden
3. +onderzoek +methoden

Drie zoekacties, drie verschillende resultatenlijstjes. Oordeel onbeslist? Nee. Wat we hieruit in ieder geval kunnen concluderen is dat wat je invoert van invloed is op de zoekresultaten. We kunnen ook concluderen dat Google rekening houdt met de Booleaanse operator ‘AND’. Verder valt op dat bij de eerste zoekactie Google variaties op de zoektermen meeneemt in de resultaten, zoals bijvoorbeeld ‘onderzoeksmethoden’. Maar we kunnen ook concluderen dat er een verschil is tussen ‘+’ en ‘AND’.

Om te bepalen of dat klopt is het goed om de definitie van mediawijsheid erbij te nemen: Mediawijsheid staat voor ‘het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld’. Omdat ik al langer bekend ben met deze definitie, verwachte ik dat ik getoetst zou worden op mijn kennis, vaardigheden en houding ten opzichte van media.

Terug naar de test. Deze bestaat louter uit vragen naar feiten. Geen vraag naar mijn vaardigheden of houding. Zelfs van de vragen die wel worden gesteld kun je je afvragen of deze jouw mediawijsheid meten. Is het belangrijk dat ik weet uit welke elementen het logo van PowNed is opgebouwd? Of dat ik weet welke kranten als eerste een iPad applicatie hebben uitgebracht? Of welk karakter bij een bepaalde studio hoort? Ik heb zo m’n twijfels.

Deze test meet vooral of iemand goed het nieuws bijhoud en de relevante rapporten leest met betrekking tot mediawijsheid. Als dat het doel is van deze test, dan is dat prima. Maar deze test meet niet hoe mediawijs iemand is en die verwachting roept het wel op. Een gemiste kans in mijn ogen.

Misschien zie ik het wel helemaal verkeerd, maar dan hoor/lees ik dat graag in de reacties.

Zo heeft Google gisteren weer een nieuwe functie geïntroduceerd die het zoeken makkelijker moet maken. Deze functie is te herkennen aan het vergrootglas dat achter elk zoekresultaat staat, zoals je in de afbeelding hiernaast kunt zien. Door daarop te klikken zie je een voorvertoning van de webpagina waar de link naar verwijst. Deze nieuwe functie is extra krachtig doordat in de voorvertoning de zoektermen worden geaccentueerd (zie de afbeelding hieronder). Eenmaal geactiveerd, hoef je alleen maar met je muis over andere zoekresultaten te gaan om een voorvertoning te zien. De snelheid waarmee dit gebeurt is indrukwekkend.

Om je zoekresultaten te kunnen beoordelen, heeft deze functie zeker toegevoegde waarde. Maar dat mag niet betekenen dat je blind vaart op de voorvertoning. Het beoordelen van de eigenlijke pagina blijft belangrijk. Een gevaar van deze functie is dat webpagina’s nog meer beoordeeld gaan worden op visuele aantrekkelijkheid. En aangezien veel mensen daar de neiging toe hebben, zou dat een verslechtering van het beoordelen van de zoekresultaten in kunnen houden.

Er is maar één manier om daar achter te komen: onderzoeken! Google heeft zelf ook al wat onderzoek gedaan en trok daaruit de conclusie dat gebruikers 5% meer tevreden zijn. Dit zegt echter nog niets over de kwaliteit van de beoordeling van de zoekresultaten.

Bron: Google Instant Previews: Get Ready To Be 5% More Likely Satisfied With Google Search

Om dit uit te zoeken werd aan de deelnemers in een laboratoriumonderzoek gevraagd verschillende zoektaken uit te voeren, waarvan uiteraard sommige behoorlijk lastig zijn. Na een paar mislukte zoekopdrachten zagen de onderzoeker verandering in gedrag. Naast zuchten, nagelbijten en het invoeren van gewone vragen bleven sommige respondenten lange tijd naar de zoekresultaten staren. Weer anderen gooiden hun aanpak volledig om om de zoektaak toch op te kunnen lossen.

Deze observaties gaf de onderzoekers het idee dat er waarschijnlijk ook aan de kant van de computer is te meten dat een gebruiker moeite heeft met zoeken. In een groter opgezet experiment hebben ze dit onderzocht. Ze konden daarin vijf aspecten identificeren die duiden op moeilijkheden met het zoeken:

1. Het gebruik van vragen in de zoekopdracht.
2. Het gebruik van geavanceerde operatoren.
3. Het spenderen van meer tijd op de zoekresultatenpagina.
4. Het formuleren van de langste zoekopdracht in het midden van de sessie.
5. Het spenderen van een groter gedeelte van de tijd op de zoekresultatenpagina’s.

Geen van deze indicatoren was sterk genoeg om op zichzelf een voorspellende waarde te hebben. Maar in gezamelijkheid verwachten de onderzoekers met deze variabelen een model te kunnen maken waarmee zoekfrustratie in ‘real time’ is te herkennen. Zou dat weer kunnen leiden tot een betere ondersteuning tijdens het zoeken?

Bron: Frowns, Sighs, and Advanced Queries – How does search behavior change as search becomes more difficult?

Zoeken met Blekko draait om gefilterd zoeken, met als doel een betere relvantie en geen spam. Je verfijnt je zoekresultaten met zogenaamde ‘slashtags‘. Voorbeelden hiervan zijn ‘humor’, ‘shop’, ‘people’ of  ‘android’. Naast dat Blekko zelf slashtags heeft ‘gevuld’ met websites, is het de bedoeling dat ook gebruikers websites aan de slashtags toevoegen. Mijn eerste ervaringen van afgelopen week zijn niet onverdeeld positief. Hoewel het concept me aanspreekt, zie ik vooralsnog ook nadelen.

Op dit moment is Blekko vooral gericht op de Amerikaanse markt. Ik vind het werken met de ‘slashtags’ niet direct heel intuïtief. Het is toch anders dan wat mensen gewend zijn. Veel van de uitprobeerders zullen denk ik dan ook afhaken. En snelle adoptie is mijns inziens cruciaal voor de overlevingskansen.

De belangrijkste claim is dat het makkelijker wordt om de zoekresultaten te filteren. Searchengineland maakt bijvoorbeeld in deze artikelen een vergelijking in de zoekresultaten bij zoekterm ‘honey’. Ze schrijven dat met het gebruik van de slashtag ‘/bees’ de zoekresultaten van Blekko een stuk specifieker zijn dan bij Google. Die conclusie is niet terecht. Om Google een faire kans te geven moet je ook daar de zoekopdracht verder specificeren. De toevoeging ‘bees’ aan de zoekterm ‘honey’ geeft aanzienlijk beter zoekresultaten. Niet dezelfde resultaten, maar wel goede resultaten volgens mij. Ook bij andere zoekopdrachten had ik niet het gevoel dat ik kwalitatief betere zoekresultaten kreeg, wel andere zoekresultaten.

Een andere claim is het voorkomen van spam. Dit wil Blekko bereiken met behulp van de gebruikers. Juist dat mechanisme maakt het denk ik ook gevoelig voor spam. Net zoals velen nu proberen om bij Google hoog in de zoekresultaten te komen, zal dat bij toenemende populariteit bij Blekko ook gebeuren. Daarnaast heeft Wikia Search ook geprobeerd om met behulp van gebruikers tot betere zoekresultaten te komen en dat was ook niet een groot succes.

Ik ben dus nog niet echt overtuigd van de toegevoegde van Blekko. Wel geeft het weer wat meer keuze in zoekmachines en is het denk ik een interessant initiatief om in de gaten te houden. Kijken hoe een en ander in z’n werk gaat? Hieronder de uitleg van Blekko zelf:

blekko: how to slash the web from blekko on Vimeo.

Om docenten hier beter mee om te leren gaan, hebben we (Saskia Brand-Gruwel en ik) een boekje geschreven over ‘Informatievaardigheden voor leraren’. Hierin zetten we een model voor informatievaardigheden uiteen. Een belangrijk onderdeel is het ontwerpen van informatievaardige leertaken. Daarnaast besteden we ook nog aandacht aan samenwerking met de mediathecaris.

Het doel van deze publicatie is om docenten een gedegen basis te geven om informatievaardigheden in hun onderwijs te integreren. Wilfred Rubens schreef een mooie review over ons boek. Zijn belangrijkste punt van kritiek: veel leraren zullen niet beginnen aan zo’n stevig rapport (ca 75 pagina’s). Een andere presentatievorm is daarom misschien wenselijk.

Ik begrijp (en ben het ook enigszins een met Wilfred) dat het een nogal omvangrijk werk is. We hebben echter bewust voor deze vorm gekozen. We zijn ons ook bewust dat het een behoorlijk brok informatie is. En dan te weten dat we ons al beperkt hebben; het had nog makkelijk heel wat meer kunnen zijn. We willen docenten graag de mogelijkheid bieden om de diepte in te gaan. Voor dat doel is het noodzakelijk om genoeg ondersteunende info te bieden.

Hoewel we de kritiek ter harte nemen, zullen we op dit moment geen andere presentatievormen uitwerken. Maar zeg nooit nooit.

Update:

In onderstaande video leggen kinderen van de Digiraad uit dat ze niet goed kunnen zoeken op internet:

Om e.e.a. inzichtelijk te maken hebben we in het kader van leraar 24 een aantal korte filmpjes gemaakt over de verschillende fasen van het model. Hierin geeft Saskia Brand-Gruwel uitleg over de verschillende fasen. Voor de opnames in de klas hebben we hiervoor samengewerkt met geschiedenisdocent Willem Ubachs van het Stella Maris College. Hij heeft de afgelopen jaren meegewerkt aan onderzoek van de Open Universiteit rondom informatievaardigheden en hij past de verschillende aspecten van informatievaardigheden ook regelmatig toe in zijn onderwijs. Hieronder kun je de verschillen de filmpjes bekijken:

1. Definiëren.

2. Zoeken.

3. Selecteren / beoordelen.

4. Verwerken.

5. Presenteren.

Hopelijk gaan meer docenten door deze filmpjes het belang van informatievaardigheden inzien en dit toepassen in het onderwijs. Aangezien veel docenten dit nog best lastig vinden, hebben we ook een cursusboek geschreven. binnen nu en enkele weken weken zullen we dit publiceren. Uiteraard zal ik er dan ook hier weer aandacht aan besteden. Dit cursusboek kan dan gratis worden gedownload van de website van het Ruud de Moor Centrum.

Wat leren we hieruit?

• Journalisten zijn net mensen, ze maken ook fouten.
• Haastige spoed is zelden goed. In de druk om met een knallende kop te komen werd de zorgvuldigheid over het hoofd gezien.
• Neem niet zomaar aan wat anderen zeggen. Zoals Trouw deed.
• Misschien hebben journalisten wat bijscholing nodig over goed onderzoek doen. Het is niet de eerste keer dat dergelijk discutabele conclusies tegenkom.

Al met is goed onderzoek doen gewoon niet makkelijk. Laat staan op een verantwoorde wijze met behulp van statistiek de goede conclusies trekken. Er is niet voor niets het gezegde: Je hebt leugen, grote leugen en statistieken.