Even een stapje terug. Hoe nieuw is dit nieuws? Oud, de schimmel staat er nog net niet op. Dat er filmpjes van leraren op Youtube worden geplaatst is al jaren bekend. Dat er gepest wordt via MSN, Hyves, etc is ook niet van gisteren. Waarom dan zoveel ophef? Tijd om even naar de basisregels van het beoordelen van informatie te kijken. Twee van de vragen die je moet stellen bij het beoordelen van informatie zijn: “Wie is de zender?” & “Heeft de zender een belang bij de boodschap?”. Nu komt de aap uit de mouw, de NAMM heeft absoluut belang bij dit nieuws. In hun adviezen benadrukt het NAMM tot twee keer toe de inzet van nationale mediacoaches. En door wie worden die coaches opgeleid? Juist, de NAMM (link 1; link2; link 3).

Maar er gaan nog meer belletjes rinkelen:

• Waarom is alleen een samenvatting van het onderzoek te downloaden en niet het gehele onderzoek? Ik ben best wel benieuwd naar de gebruikte enquêtes en de vragen die zijn gesteld tijdens de groepssessies. En wat meer inzicht in de onderzoeksopzet en de analyse kan ook geen kwaad.
• De aanbevelingen hebben een redelijk ‘open deur’ gehalte. “Zorg voor eenduidige afspraken en handhaving.” Duhuh. “Evalueer het beleid en pas het aan.” Echt? “Geef het goede voorbeeld.” Nee, je meent het. Genoeg sarcasme. Gewoon allemaal elementen van een gezond schoolbeleid. Daar hebben we geen NAMM voor nodig.
• Waarom zijn de leraren niet betrokken in het onderzoek? En waarom wordt de aanwezige expertise onder docenten niet aangesproken? Er is altijd wel een docent op een school die veel weet over nieuwe media. Een schot voor open doel.

Al met al een in mijn ogen opzichtige manier van de aandacht trekken voor je eigen toko door paniek te zaaien. Hoeveel media hebben het eigenbelang van de NAMM doorgehad? Niet veel ben ik bang.

Wat me wel duidelijk is dat het hier om een ordinaire publiciteitsstunt gaat. Ondanks heftige ontkenning van de kant van de universiteit, is dit vrij simpel af te leiden uit het artikel. Het is namelijk zo dat pas nadat de studenten de iPad hebben gekregen, men in een werkgroep serieus gaat nadenken over hoe dit apparaat in het onderwijs ingezet kan worden. Hé? Lees ik dat goed? Het staat er echt. Als je zo’n investering doet dan denk je toch van tevoren na over hoe je een dergelijk apparaat wil gebruiken?

Helaas is dit geen incident. Zo heeft ook het Hondsrug College besloten om iPads voor de leerlingen aan te schaffen. Voor de vorm doen ze daar nog een pilot, maar de beslissing om voor alle leerlingen een iPad aan te schaffen lijkt al genomen. Is het afwachten van de conclusies van de pilot misschien een idee?

Twee klassieke gevallen van ‘technology push’. Eerst de ICT en dan komt de rest vanzelf. Helaas heeft het verleden geleerd dat het niet zo makkelijk is. Als je het mij vraagt is er in beide gevallen sprake van verkwisting van gemeenschapsgeld, meelopen met de iPad-hype en een leuk speeltje voor een bestuurder waar deze mee kan scoren.

Een advies voor beide instellingen:

• Denk allereerst eens na over welke onderwijskundige doelen je wilt bereiken. Verdiep je je bijvoorbeeld eens in het TPACK-model (zie afbeelding).
• Bedenk waar je de iPad voor zou kunnen gebruiken. En kijk daarbij niet alleen naar de voordelen!
• Kijk ook eens naar de paar studies die zijn gedaan over het gebruik van de iPad in het onderwijs, zoals bijvoorbeeld bij de University of Notre Dame.
• Zet op basis van de verkregen info een pilot met behulp van een goede onderzoeker zodat je na afloop van de pilot ook een valide conclusie kunt trekken.

Oh ja, nog een laatste punt: Als de iPad voor meer verdieping zorgt, mag ik daar uit concluderen dat de studie onderwijskunde in Utrecht redelijk oppervlakkig is?

Update: Bij het Hondsrug College blijkt er toch een goed onderbouwde beslissing te zijn genomen. Zie hiervoor de reacties van Kees Versteeg (rector van het Hondsrug College) hieronder.

Het beeld wat uit de plannen naar voren komt is dat er nog meer gestuurd gaat worden op output. Zal dat het onderwijs beter maken? Volgens mij niet. Daarvoor heb ik de afgelopen jaren teveel uitwassen gezien van dit mechanisme:

• Leraren die zich richten op het behalen van goede cijfers van de leerlingen bij het examen.
• Soepel nakijken bij de schoolexamens om zodoende een hoger gemiddelde te halen.
• ‘Rendementsweken’ bij een niet nader te noemen hogeschool.
• Docenten die dringend wordt verzocht de normering aan te passen of wat soepeler na te kijken.
• Alternatieve afstudeerroute bij INHolland.
• Calculerend gedrag van leerlingen. “Een zes is toch voldoende?”
• Etc.

Allen uitwassen van het sturen op output. Twee aspecten komen hier mijns inziens duidelijk naar voren. Ten is eerste straalt dit beleidsvoornemen georganiseerd wantrouwen uit. Met de verschillende toetsmomenten wil men scholen dwingen te komen tot betere scores. Ten tweede spreekt uit deze maatregelen het ongebreidelde geloof dat “hoe meer men meet, hoe meer men weet“. Dat dit niet altijd opgaat, heb ik al vaker betoogd.

Maar wat is nu eigenlijk de essentie van goed onderwijs? Daarvoor is het belangrijk om naar de leerdoelen te kijken. Daarvoor onderscheid ik twee soorten leerdoelen: (1) leren voor wisselwaarde en (2) leren voor gebruikswaarde. Het leren voor wisselwaarde is korte termijn gericht. Hierbij is het leren vooral gericht op het halen van een toets of examen. Een zesje is toch ook een voldoende. Het is net een hordenloopwedstrijd om het speelveld (het echte leven) in te mogen. Kennis wordt dus ingewisseld voor een cijfer. Het leren voor gebruikswaarde is daarentegen op de lange termijn gericht. Het leren is hierbij vooral gericht op welke wijze de kennis en vaardigheden (ook al zo’n onderbelicht onderwerp) in de toekomst een rol kunnen spelen. Kennis wordt vergaard en gebruikt om vooruit te komen en te slagen in het leven. Dit dient in de breedste zin van het woord te worden opgevat en niet alleen uitgedrukt in toekomstig salaris.

Nu weer even terug naar wat Bijsterveldt eigenlijk wil: de Nederlandse kenniseconomie moet bij de mondiale top horen. Waar moet het Nederlanse onderwijs zich op richten om dit te bereiken? Leren voor wisselwaarde of gebruikswaarde? Mijns inziens duidelijk het laatste. Het gaat er namelijk om dat de opgedane kennis en vaardigheden daadwerkelijk worden gebruikt. Dat betekent dan ook meer aandacht voor de input en het proces in het onderwijs en minder aandacht voor outputeisen. Als zowel input als proces goed zijn, dan komt het met de output ook wel in orde.

Mijns inziens is hier een oudhollands spreekwoord op van toepassing: “Doe wat gij niet wilt dat u geschiedt, ook een ander niet.”

In de publicatie ‘Een pakkend begin! Ruim 30 concrete voorbeelden voor het economieonderwijs om goed van start te gaan’ bespreken Kees van Someren, Dorien Doornebos-Klarenbeek en ik een breed scala aan voorbeelden om de economieles te beginnen. Een gedeelte van de voorbeelden leent zich ook uitstekend om een nieuw thema te beginnen. Elk voorbeeld kent een vast stramien. Een korte inleiding met een beschrijving van de werkvorm wordt gevolgd door een beschrijving van een mogelijke uitwerking, een aantal tips en als laatste informatie over de geschatte tijdsduur en de toepassingsmogelijkheden (start van de les en/of start van een nieuw thema).

Deze publicatie is geschreven met het economie-onderwijs in gedachten. Dit sluit leraren van andere vakken natuurlijk niet uit, zij kunnen zich uiteraard ook door deze voorbeelden laten inspireren.

Om docenten hier beter mee om te leren gaan, hebben we (Saskia Brand-Gruwel en ik) een boekje geschreven over ‘Informatievaardigheden voor leraren’. Hierin zetten we een model voor informatievaardigheden uiteen. Een belangrijk onderdeel is het ontwerpen van informatievaardige leertaken. Daarnaast besteden we ook nog aandacht aan samenwerking met de mediathecaris.

Het doel van deze publicatie is om docenten een gedegen basis te geven om informatievaardigheden in hun onderwijs te integreren. Wilfred Rubens schreef een mooie review over ons boek. Zijn belangrijkste punt van kritiek: veel leraren zullen niet beginnen aan zo’n stevig rapport (ca 75 pagina’s). Een andere presentatievorm is daarom misschien wenselijk.

Ik begrijp (en ben het ook enigszins een met Wilfred) dat het een nogal omvangrijk werk is. We hebben echter bewust voor deze vorm gekozen. We zijn ons ook bewust dat het een behoorlijk brok informatie is. En dan te weten dat we ons al beperkt hebben; het had nog makkelijk heel wat meer kunnen zijn. We willen docenten graag de mogelijkheid bieden om de diepte in te gaan. Voor dat doel is het noodzakelijk om genoeg ondersteunende info te bieden.

Hoewel we de kritiek ter harte nemen, zullen we op dit moment geen andere presentatievormen uitwerken. Maar zeg nooit nooit.

Update:

In onderstaande video leggen kinderen van de Digiraad uit dat ze niet goed kunnen zoeken op internet:

Ka het ook anders? JA! Door op een andere manier naar onderzoek te kijken. In de klassieke blik op onderzoek is onderzoek vooral bedoeld om iets te weten te komen. Men kan echter ook naar onderzoek kijken als interventie om een verandering of beweging op gang te brengen. Met die gedachte hebben we gisteren een onderzoekscollquium gehouden bij het Ruud de Moor Centrum. Het thema van deze middag was “Onderzoek als interventie”.

Suzanne Verdonschot en Mara Spruyt hebben daarin aan de hand van een gevarieerd programma hun ervaringen op het gebied van praktijkonderzoek gedeeld. In hun visie kan praktijkonderzoek bijdragen aan drie soorten ‘beweging’:

• Van rennen naar stilstaan. Docenten en scholen zijn altijd heel druk met van alles en nog wat. Het grote gevaar hierbij is dat men vergeet te leren van fouten, maar zeker ook van successen. Het kan af en toe heel zinvol zijn om even een pas op de plaats te maken en te reflecteren op wat er is gebeurd. Daardoor kunnen in de toekomst fouten makkelijker worden vermeden en successen verder worden uitgebouwd.
• Van klein naar groot. Bij deze beweging gaat het vooral om het ontdekken van goede voorbeelden, hiervan te leren en deze toe te passen op andere plaatsten in een (school)organisatie. Het lastige hierbij is dat wat op de plek wel werkt niet persé op een andere plek hoeft te werken. Om beter te begrijpen waarom iets werkt en voor het toepassen op een andere plek kan praktijkonderzoek worden ingezet.
• Van steeds hetzelfde naar iets anders. Soms is het goed om van de gebaande paden af te wijken en te kijken of er andere manieren van werken zijn die effectiever zijn. Dit kan zijn omdat men al goed is in wat men doet, maar wel steeds hetzelfde doet. Maar ook als de prestaties niet goed zijn, kan het verkennen van andere aanpakken wenselijk zijn.

Al met al was het een hele inspirerende middag die mij in ieder geval een aantal ideeën heeft opgeleverd voor onderzoek in de praktijk waar docenten direct iets aan hebben.

Bronnen:

• Praktijkonderzoek. Motor voor verandering in organisaties.
• Onderzoek moet tot actie leiden.

Om e.e.a. inzichtelijk te maken hebben we in het kader van leraar 24 een aantal korte filmpjes gemaakt over de verschillende fasen van het model. Hierin geeft Saskia Brand-Gruwel uitleg over de verschillende fasen. Voor de opnames in de klas hebben we hiervoor samengewerkt met geschiedenisdocent Willem Ubachs van het Stella Maris College. Hij heeft de afgelopen jaren meegewerkt aan onderzoek van de Open Universiteit rondom informatievaardigheden en hij past de verschillende aspecten van informatievaardigheden ook regelmatig toe in zijn onderwijs. Hieronder kun je de verschillen de filmpjes bekijken:

1. Definiëren.

2. Zoeken.

3. Selecteren / beoordelen.

4. Verwerken.

5. Presenteren.

Hopelijk gaan meer docenten door deze filmpjes het belang van informatievaardigheden inzien en dit toepassen in het onderwijs. Aangezien veel docenten dit nog best lastig vinden, hebben we ook een cursusboek geschreven. binnen nu en enkele weken weken zullen we dit publiceren. Uiteraard zal ik er dan ook hier weer aandacht aan besteden. Dit cursusboek kan dan gratis worden gedownload van de website van het Ruud de Moor Centrum.

Daarnaast is het een bewuste keuze om een zwevende kiezer te zijn. Ik wil me niet binden aan een partij omdat ik vrij wil zijn in mijn keuze. Het centrale uitgangspunt is dat mijn stem moet bijdragen aan de richting die Nederland uitgaat na de verkiezingen. Dat maakt het hoogst onwaarschijnlijk dat mijn stem naar het CDA zal gaan omdat deze partij teveel vastgebakken zit aan het regeringspluche (naar mijn mening in ieder geval) en daardoor te veel in het midden van het politieke spectrum zit.

Maar voordat je een keuze maakt is het belangrijk om te bepalen welke aspecten meespelen in de keuze: onderwijs, economie, rechtvaardigheid en grondrechten zijn voor mij belangrijk. In de komende serie berichten zal ik jullie meenemen in de zoektocht naar de juiste keuze. Daarvoor zal ik in ieder geval van de grotere partijen het verkiezingsprogramma bekijken en mijn commentaar daar op geven.

Maar voordat ik daaraan begin, wil ik eerst twee modellen beschrijven die van invloed zijn op onze mening en het gedrag van politieke partijen.

Volgens mij kan dit ook van grote invloed zijn op het onderwijs. Een tijdje geleden schreef Wilfred Rubens al dat leren aan authenticiteit kan winnen door het gebruik van 3D technologie. Als ik ik de demo zie van G-speak kan ik me dat goed voorstellen. Met dit soort technologie (ook Project Natal van Microsoft hoort hierbij) kunnen erg realistische simulatietoepassingen gemaakt worden. Een muurtje metselen (of zelfs een heel gebouw in elkaar zetten) of een auto (de)monteren wordt een realistische bezigheid. Vervolgens kan het bouwwerk bijvoorbeeld getest worden op stormbestendigheid. Het voordeel is dat je niet elke keer met de troep van cement en stenen zit of de olie van de motor. Bovendien wordt een ruimte waar instructie wordt gegeven nu multifunctioneel.

Een indruk van deze technologie kun je via onderstaande video krijgen:

Ik ben erg benieuwd wat deze technieken ons in de toekomst gaan brengen. Wel ben ik ervan overtuigd dat dit uiteindelijk z’n beslag zal krijgen in het onderwijs. Een conclusie die Wilfred ook al trok.