Jaap Walhout

Neem het woord onderzoek in je mond en menig docent begint spontaan te zuchten en steunen. Veel docenten zijn onderzoeksmoe en dat is ook best te begrijpen. Ze merken niks van de resultaten. Er is een kloof tussen de wetenschap en de praktijk. De verwijten vliegen hierbij over en weer. Volgens de wetenschapper doen scholen veel te weinig met de uitkomsten van hun onderzoek en de scholen brengen daar tegen in dat de wetenschap met te weinig praktische handreikingen komt. Al jaren wordt geprobeerd om deze kloof te overbruggen met voor mijn gevoel marginaal resultaat.

Ka het ook anders? JA! Door op een andere manier naar onderzoek te kijken. In de klassieke blik op onderzoek is onderzoek vooral bedoeld om iets te weten te komen. Men kan echter ook naar onderzoek kijken als interventie om een verandering of beweging op gang te brengen. Met die gedachte hebben we gisteren een onderzoekscollquium gehouden bij het Ruud de Moor Centrum. Het thema van deze middag was “Onderzoek als interventie”.

Suzanne Verdonschot en Mara Spruyt hebben daarin aan de hand van een gevarieerd programma hun ervaringen op het gebied van praktijkonderzoek gedeeld. In hun visie kan praktijkonderzoek bijdragen aan drie soorten ‘beweging’:

• Van rennen naar stilstaan. Docenten en scholen zijn altijd heel druk met van alles en nog wat. Het grote gevaar hierbij is dat men vergeet te leren van fouten, maar zeker ook van successen. Het kan af en toe heel zinvol zijn om even een pas op de plaats te maken en te reflecteren op wat er is gebeurd. Daardoor kunnen in de toekomst fouten makkelijker worden vermeden en successen verder worden uitgebouwd.
• Van klein naar groot. Bij deze beweging gaat het vooral om het ontdekken van goede voorbeelden, hiervan te leren en deze toe te passen op andere plaatsten in een (school)organisatie. Het lastige hierbij is dat wat op de plek wel werkt niet persé op een andere plek hoeft te werken. Om beter te begrijpen waarom iets werkt en voor het toepassen op een andere plek kan praktijkonderzoek worden ingezet.
• Van steeds hetzelfde naar iets anders. Soms is het goed om van de gebaande paden af te wijken en te kijken of er andere manieren van werken zijn die effectiever zijn. Dit kan zijn omdat men al goed is in wat men doet, maar wel steeds hetzelfde doet. Maar ook als de prestaties niet goed zijn, kan het verkennen van andere aanpakken wenselijk zijn.

Al met al was het een hele inspirerende middag die mij in ieder geval een aantal ideeën heeft opgeleverd voor onderzoek in de praktijk waar docenten direct iets aan hebben.

Bronnen:

• Praktijkonderzoek. Motor voor verandering in organisaties.
• Onderzoek moet tot actie leiden.

Informatievaardigheden zijn een belangrijke en vaak nog onderschatte vaardigheid in het onderwijs. En dat terwijl internet tegenwoordig een belangrijke bron is voor leerlingen. Het is ook een set vaardigheden zijn die goed zijn te integreren in het onderwijs. Voor het onderwijzen van informatievaardigheden is een zes-fasen model ontwikkeld door Saskia Brand-Gruwel van het Centre for Learning Siences en Technology van de Open Universiteit.

Om e.e.a. inzichtelijk te maken hebben we in het kader van leraar 24 een aantal korte filmpjes gemaakt over de verschillende fasen van het model. Hierin geeft Saskia Brand-Gruwel uitleg over de verschillende fasen. Voor de opnames in de klas hebben we hiervoor samengewerkt met geschiedenisdocent Willem Ubachs van het Stella Maris College. Hij heeft de afgelopen jaren meegewerkt aan onderzoek van de Open Universiteit rondom informatievaardigheden en hij past de verschillende aspecten van informatievaardigheden ook regelmatig toe in zijn onderwijs. Hieronder kun je de verschillen de filmpjes bekijken:

1. Definiëren.

2. Zoeken.

3. Selecteren / beoordelen.

4. Verwerken.

5. Presenteren.

Hopelijk gaan meer docenten door deze filmpjes het belang van informatievaardigheden inzien en dit toepassen in het onderwijs. Aangezien veel docenten dit nog best lastig vinden, hebben we ook een cursusboek geschreven. binnen nu en enkele weken weken zullen we dit publiceren. Uiteraard zal ik er dan ook hier weer aandacht aan besteden. Dit cursusboek kan dan gratis worden gedownload van de website van het Ruud de Moor Centrum.