Afgelopen woensdag heb ik het debat in Carré gezien op RTL4. Even over het puntje van de hypotheekrenteaftrek. Je bedient je van bangmakerij. Je verdraait de feiten. En dat heet kiezersbedrog. Ik weet het: het zijn harde woorden. Maar ik blijf bij m’n woorden. Ik zal uitleggen waarom. Eerst eens even naar wat je beweert:

1. We moeten de mensen beschermen. Afschaffing heeft desastreuze gevolgen voor de woningmarkt.
2. Afschaffing is onrechtvaardig.
3. Met het afschaffen van de aftrek pak je de slager en de bakker op de hoek.
4. Jullie refereren vaak naar het Zweedse voorbeeld.
5. Bij de VVD is de hypotheekrenteaftrek veilig.
6. De aftrek is nodig voor het bevorderen van het woningbezit.

Maar kloppen deze beweringen wel? Zullen we ze even nalopen?

Ad. 1) Desastreuze gevolgen? Kijk even naar de cijfers (p.47) van het door jullie zo bewierookte CPB. Het structurele effect op de huizenprijzen is bijna gelijk tussen de VVD en de PvdA. En dat terwijl de huren bij de VVD aanzienlijk harder stijgen vergeleken met de andere partijen. Ook Piet Eichholz, hoogleraar vastgoedmanagement, ziet het niet als een groot probleem als de markt nog eens 5% verder daalt.

Ad. 2) De onrechtvaardigheid van de afschaffing. Check de cijfers nog eens. Zoals het CBS duidelijk laat zien om het grootste deel van het voordeel van de hypotheekrenteaftrek terecht bij bij de hoogste inkomens. Niet dat ik deze mensen het niet gun, maar het lijkt wel op een omgekeerd Robin Hood mechanisme.

Ad. 3) De voorstellen van de meeste partijen die de aftrek willen verminderen beginnen aan de bovenkant met het aftoppen van de aftrek. In eerste instantie merken Henk en Ingrid er niets van. Pas over een paar jaar beginnen de gewone mensen er ook iets van te merken.

Ad. 4) Het klopt dat in Zweden de hypotheekrente aftrek ook is afgeschaft. Maar daar is het in één klap gebeurd. Volgens mij is stelt geen enkele van de Nederlandse politieke partijen dat voor.

Ad. 5) Bij jullie is de hypotheekrenteaftrek helemaal niet veilig! Wie was er betrokken bij de ingrepen in de aftrek de afgelopen decennia? Juist de VVD.

Ad. 6) Dat de aftrek nodig is voor het bevorderen van het eigenwoningbezit is klinkklare nonsens. Nederland is zo ongeveer het enige land in Europa waar je de hypotheekrente kunt aftrekken van de belasting. Maar tevens is het percentage eigenwoningbezit in Nederland één van de lagere in Europa. Het is zelfs nog veel sterker. Door de hypotheekrenteaftrek is de huizenprijs behoorlijk opgedreven. Het gevolg hiervan is dat het voor starters lastig wordt om een huis te bemachtigen. niet echt bevorderlijk voor het stimuleren van het eigen woningbezit lijkt me.

Heel veel economen roepen dat een hervorming van het woningmarktbeleid noodzakelijk is. Ik ben het daar helemaal mee eens en ik heb ook een paar simpele voorstellen voor je:

Inkomensafhankelijke huur voor sociale woningen. Hiermee ga je het zogenaamde scheefwonen tegen omdat het minder aantrekkelijk wordt om tegen een lage huur in een sociale huurwoning te blijven wonen voor mensen met een hoger inkomen. Omdat de mensen die meer verdienen meer betalen, kun je de huren voor de laagste inkomens verlagen. Het gevolg hiervan is weer dat de huursubsidie kan worden verminderd. Combineer deze maatregel met een verbod voor woningcorporaties om in geldverslindende commerciële projecten te investeren en een verplichting voor de corporaties om hun vermogen te gebruiken waarvoor ze waren opgericht (precies: sociale woningbouw) en de huursubsidie kan waarschijnlijk helemaal worden afgeschaft. Het gevolg van deze maatregel is dat er van scheefwonen geen sprake meer is. Huurders betalen immers naar draagkracht. Bijkomend voordeel is dat er geen uitvoeringskosten meer zijn voor de huursubsidie. Scheelt uiteindelijk ook weer in het aantal benodigde ambtenaren.

Afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Ineens afschaffen is niet verstandig, zie ook het voorbeeld van Zweden. Een hele simpele maatregel is bijvoorbeeld in 25 jaar. Elk jaar mag je 4% minder aftrekken. Een andere mogelijkheid is het aftrekpercentage (nu 52% in toptarief) elk jaar te verlagen (zoals o.a. door de PvdA is voorgesteld). Het verminderen (en uiteindelijk afschaffen) van de hypotheekrenteaftrek zorgt voor een verminderde prijsopdrijvende werking van deze aftrek. Op korte termijn zal dit tot een daling van de huizenprijzen leiden en op de middellange termijn een mindere stijging van de huizenprijzen. Dit maakt de betaalbaarheid van woningen weer beter en is dus een stimulans voor het eigenwoningbezit. Deze daling van de huizenprijzen zal echter gedempt worden door de vorige maatregel die de ‘scheefwoners’ prikkelt om een huis te kopen. En meer vraag naar koopwoningen leidt tot een hogere prijs.

Verminderen overdrachtsbelasting. Met de opbrengsten van de voorgaande maatregelen kan voor een gedeelte gebruikt worden om de overdrachtsbelasting te verminderen. Een lagere overdrachtsbelasting heeft als gevolg dat de kans groter is dat verkopers minder snel een verlies lijden op de verkoop van hun huis. En dus wordt de doorstroming op de huizenmarkt bevorderd.

Al met al lijkt het me belangrijk om naar de gehele woningmarkt te kijken en niet naar slechts een beperkt gedeelte zoals de VVD doet.

Daarnaast is het een bewuste keuze om een zwevende kiezer te zijn. Ik wil me niet binden aan een partij omdat ik vrij wil zijn in mijn keuze. Het centrale uitgangspunt is dat mijn stem moet bijdragen aan de richting die Nederland uitgaat na de verkiezingen. Dat maakt het hoogst onwaarschijnlijk dat mijn stem naar het CDA zal gaan omdat deze partij teveel vastgebakken zit aan het regeringspluche (naar mijn mening in ieder geval) en daardoor te veel in het midden van het politieke spectrum zit.

Maar voordat je een keuze maakt is het belangrijk om te bepalen welke aspecten meespelen in de keuze: onderwijs, economie, rechtvaardigheid en grondrechten zijn voor mij belangrijk. In de komende serie berichten zal ik jullie meenemen in de zoektocht naar de juiste keuze. Daarvoor zal ik in ieder geval van de grotere partijen het verkiezingsprogramma bekijken en mijn commentaar daar op geven.

Maar voordat ik daaraan begin, wil ik eerst twee modellen beschrijven die van invloed zijn op onze mening en het gedrag van politieke partijen.

‘Ik weet hoe het is om topambtenaar te zijn en het was erg spannend. Maar je kunt in zo’n positie alleen functioneren als je tot op zekere hoogte een teamspeler bent. Sommige van mijn collega’s menen dat je elkaar binnen de regering vooral niet moet bekritiseren. Ik vind dat het gaat om democratische instituten, die open moeten staan voor discussie.’ Daarbij zijn zelfs zijn eigen ideeën niet heilig. ‘We hoeven elkaar niet noodzakelijker wijs te bekritiseren, maar we moeten het debat niet schuwen. Waarom zouden we naar de buitenwereld doen alsof we de wijsheid in pacht hebben?’

Deze uitspraken zijn volgens mij onverkort van toepassing op de Nederlandse politieke situatie: Binnen de regering wordt het debat geschuwd en neemt men (vooral het CDA in mijn ogen) een houding aan van ‘wij weten wat goed voor jullie is’. Het gaat te weinig om de inhoud en teveel om de poppetjes. Helaas zal dat de komende verkiezingen niet anders zijn.

1. You can spend your own money on yourself. When you do that, why then you really watch out what you’re doing, and you try to get the most for your money.
2. You can spend your own money on somebody else. For example, I buy a birthday present for someone. Well, then I’m not so careful about the content of the present, but I’m very careful about the cost.
3. I can spend somebody else’s money on myself. And if I spend somebody else’s money on myself, then I’m sure going to have a good lunch!
4. I can spend somebody else’s money on somebody else. And if I spend somebody else’s money on somebody else, I’m not concerned about how much it is, and I’m not concerned about what I get.

Zou er daarom bij grote organisaties en bij de overheid zoveel geld over de balk worden gegooid? Hoor ik daar Nood-Zuidlijn? HSL? Betuwelijn? Etc.

Via: 37signals